Sinds 15 maart gelden extra maatregelen in de aanpak van het nieuwe coronavirus (COVID-19). Op dit moment mag u screeningsonderzoeken (combinatietest, NIPTniet-invasieve prenatale test en het SEOstructureel echoscopisch onderzoek ) nog steeds uitvoeren. 

Bent u verloskundig zorgverlener? Hanteer dan de extra maatregelen om verspreiding van het nieuwe coronavirus zoveel mogelijk te voorkomen. Op deze pagina lees je meer over de aangepaste richtlijnen met betrekking tot prenatale screening in verband met het coronavirus.

 

Zwangeren

Op dit moment zijn er geen aanwijzingen dat een infectie met het coronavirus bij zwangere vrouwen anders verloopt dan bij mensen die niet zwanger zijn. 

•    Miskraam: geen verhoogde kans
•    Aangeboren afwijkingen: geen verhoogde kans

Met de gegevens die nu bekend zijn, lijken de gevolgen van een infectie met het coronavirus bij een zwangere vrouw dus niet anders dan bij andere infectieziekten die koorts veroorzaken. Dit geldt voor zowel het kind als voor de moeder. 

 

Richtlijnen prenatale screening

Counseling: telefonisch

Voer counselingsgesprekken zoveel mogelijk telefonisch. Maak waar mogelijk gebruik van beeldbellen. Dit is het advies van de regionale centra, de beroepsverenigingen en het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu-CvBCentrum voor Bevolkingsonderzoek . Dit advies geldt in elk geval tot en met 6 april 2020.  

De zwangere kan zich voorbereiden op dit gesprek met behulp van de website www.pns.nl/prenatale-screeningen

Gebruikt u tijdens het counselingsgesprek de informatiekaart over prenatale screening op down-, edwards- en patausyndroom? Verwijs de zwangere dan naar de downloadpagina van de prenatale screening.  Hier kan zij de kaart bekijken. 

De bloedafnamelocaties voor de NIPTniet-invasieve prenatale test kunnen tijdelijk wijzigen. Kijk hiervoor op de website Meer over NIPT.

Aangepast landelijk beleid

Sinds 19 maart geldt nieuw landelijk beleid voor de uitvoering van het SEOstructureel echoscopisch onderzoek . Op 27 maart is dit beleid aangepast. Dit beleid geldt tot nader order. Dit beleid is vastgesteld door het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu centrum voor bevolkingsonderzoek, de NVOGNederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie en de BENBeroepsvereniging Echoscopisten Nederland .  

De NVOG, de KNOVKoninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen , de BEN en het RIVM vinden het noodzakelijk dat het SEO gedurende de corona uitbraak toegankelijk blijft voor zwangeren. Om veiligheid van zowel zwangere als echoscopist zoveel mogelijk te waarborgen, worden aanvullende maatregelen gesteld.  

Hieronder vindt u de (tijdelijke) maatregelen:

  • Nog in te plannen SEO afspraken: probeer deze niet later dan 19+0 weken in te plannen. Is de zwangere mogelijk besmet op het moment van het SEO? Dan is er voldoende tijd het SEO later uit te voeren.
  • Het dringende advies is dat de zwangere alléén op het (echo) spreekuur komt, dus zonder partner of anderen.
  • Heeft de zwangere last van neusverkoudheid, hoesten, keelpijn of koorts? Voer dan geen SEO uit.
  • De zwangere moet 48 uur klachtenvrij zijn van koorts, hoesten, keelpijn en neusverkoudheid. Pas na deze 48 uur mag een SEO uitgevoerd worden. Dit geldt ook bij een bewezen coronabesmetting.
  • Als een zwangere nog klachten heeft en daardoor de 21 weken grens dreigt te overschrijden dan zijn er verschillende mogelijkheden:
    • Het verder uitstellen van het SEO (tot bijv. 22 weken zwangerschap) met het risico dat een zwangere de 24 weken grens overschrijdt als er afwijkingen worden gevonden. Overleg dit met het PND centrum van de regio.
    • Het verrichten van een SARS-CoV-2 test; dit is afhankelijk van de beschikbaarheid en regionale afspraken. Overleg dit met het PND centrum van de regio.
    • Het verrichten van een SEO met corona persoons beschermende middelen (PBM):
      • Hoe kom ik aan deze deze PBM’s? Deze middelen zijn beschikbaar via het acute zorg netwerk in de regio (ROAZ). Zij zijn verantwoordelijk voor de distributie van PBM’s in Nederland. Er zijn 11 verschillende acute zorgnetwerken (11 regio’s). Kijk op https://www.lnaz.nl/ onderaan de pagina vindt u de 11 acute zorgnetwerken in Nederland. Neem contact op met het zorgnetwerk van uw regio, geef aan dat het zorg betreft die niet uitgesteld kan worden, en vraag PBM’s aan. Deze kunnen vervolgens (indien beschikbaar) opgehaald worden in de regio. Indien het niet lukt om aan deze PBM’s te komen, overleg dan met het PND centrum.
      • Aan welke eisen moeten de PBM’s voldoen? Voor echoscopisten gelden dezelfde richtlijnen als in de verpleeghuiszorg, huisartsenzorg, thuiszorg en gehandicaptenzorg. Dat wil zeggen dat bij een zwangere met klachten of een bewezen corona besmetting het gebruik van mondneusmasker, bril, schort en wegwerphandschoenen wordt geadviseerd. Zie de LCI richtlijn algemene preventieve maatregelen  voor meer informatie over het gebruik van mondkapjes.  
      • Ook in dit geval gelden de algemene hygiëne maatregelen en de adviezen van het RIVM (zie onder). Daarnaast wordt in het geval van zwangere met klachten of een bewezen corona besmetting aanbevolen om de zwangere aan het einde van het spreekuur in te plannen en na afloop van de echo de echokop, tafel en deurklinken huishoudelijk te reinigen.
  • Was de beeldvorming van het SEO onvoldoende? Herhaal het SEO dan alleen als er een redelijke kans is meer te zien. Wanneer de buikwand van de moeder de oorzaak is voor de slechte beeldvorming is doorgaans geen verbetering te verwachten bij een herhaal SEO. Vermijd intensieve blootstelling zoveel als mogelijk (bijvoorbeeld bij een hoge BMIBody Mass Index. De BMI is een index die de verhouding tussen lengte en gewicht bij een persoon weergeeft. De BMI wordt veel gebruikt om een indicatie te krijgen of er sprake is van overgewicht of ondergewicht.).
  • Een incomplete SEO blijft een indicatie voor een GUO2. De zwangere wordt dan zoals altijd verwezen naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek. 
  • Bij zwangeren zonder klachten gelden de algemene hygiënemaatregelen : handhygiëne en reiniging volgens de richtlijn Reiniging, desinfectie en sterilisatie in de openbare gezondheidszorg. Het is van belang dat u de bestaande algemene hygiënemaatregelen zorgvuldig opvolgt. Daarnaast gelden de adviezen van het RIVM:
    • Was uw handen regelmatig met water en zeep
    • Hoest en nies in de binnenkant van uw elleboog
    • Gebruik papieren zakdoekjes
    • Schud geen handen
  • Bent u echoscopist en is de zwangere klachtenvrij? Het is niet nodig om extra beschermingsmiddelen zoals mondkapje, jas of handschoenen te dragen. Ook niet als er minder dan 1.5 meter afstand is tussen de echoscopist en de zwangere. De regel van 1.5 meter afstand geldt voor mensen die in principe geen contact hoeven te maken. Deze regel geldt niet voor de zorg. Dit is vergelijkbaar met de afspraken in de ziekenhuizen, verpleeghuiszorg, huisartsenzorg, thuiszorg en gehandicaptenzorg.
  • Heeft u als echoscopist last van neusverkoudheid, hoesten, keelpijn of koorts? Kijk hier wanneer u wel of niet kunt gaan werken.
  • Indien u wel mag werken volgens bovenstaand schema, maar zelf wel klachten heeft, dient u ter bescherming van de patiënt zich te houden aan de LCI richtlijnen.

Overige aanbevelingen: 

  • Voorkom lijfelijk contact met collega’s zo veel mogelijk (overleg zo mogelijk telefonisch).
  • Beperk de contacttijd met zwangeren zo veel als mogelijk. Verdere uitleg, indien wenselijk, bij voorkeur telefonisch.

 

Waarom wordt het standaard dragen van mondkapjes voor echoscopisten niet geadviseerd?

Het klopt dat in Nederland de mondkapjes schaars zijn. Dat is niet de reden waarom wordt geadviseerd om niet standaard een mondkapje te dragen bij het uitvoeren van een SEOstructureel echoscopisch onderzoek (bij een zwangere zonder klachten). 

Zwangeren zonder klachten

Het standaard gebruik van een mondkapje tijdens SEO’s is niet nodig omdat u zwangeren echoot die geen klachten hebben. Triage alvorens de zwangere komt is daarom van groot belang. Dit houdt in dat de zwangere een dag voor de echo gebeld wordt om na te gaan of ze hoest, verkouden is, keelpijn of koorts heeft. Indien zij klachten heeft, ga dan na of de echo uitgesteld kan worden, of dat er met PBM’s geëchood kan worden. Indien met PBM’s geëchood wordt, plan de zwangere aan het einde van het spreekuur in, 15 min. nadat de laatste zwangere gezien is. Of, indien beschikbaar, in een speciaal ingerichte ruimte voor het echoën van zwangeren met klachten. 

We gaan ervan uit dat zwangeren zonder klachten niet besmettelijk zijn. Hoe zit dit dan precies? De kans dat de zwangere wel het virus bij zich draagt is niet uit te sluiten, maar heel klein. Áls de zwangere het virus toch bij zich draagt, moet het vervolgens ook nog overgedragen worden. Er zijn geen aanwijzingen dat het virus zich aerogeen (via zwevende deeltjes in de lucht) of op een andere manier verspreidt, dan via aerosolen tijdens aerosolvormende handelingen (dat is het SEO niet) en hoesten. Als de zwangere geen klachten heeft, hoeft u ook geen 1,5 meter afstand te houden. De 1,5 meter regel is met name bedoeld voor de situaties waarin u niet weet met wie u in aanmerking komt en of diegene toch klachten heeft en tegen het landelijke advies in niet thuis is gebleven.  

Het standaard gebruik van mondkapjes wordt dus niet geadviseerd. Nogmaals, triage is daarbij belangrijk. Daarnaast kan het standaard gebruiken van mondkapjes ook schijnzekerheid geven aan de echoscopist. Met het mogelijke gevolg dat men minder op de hygiënemaatregelen let. Terwijl die juist het meest essentieel zijn. 

Zwangeren met klachten

Indien een zwangere tijdens het SEO tóch klachten van neusverkoudheid/hoesten vertoont, gebruik dan (indien beschikbaar) wél de PBM’s zoals genoemd in het nieuwe SEO-beleid (zie blok hierboven). Ga er dan dus vanuit dat deze zwangere verdacht is op een coronabesmetting. Indien PBM’s niet beschikbaar zijn, dient u de zwangere naar huis te sturen en in te plannen wanneer zij klachtenvrij is (of door PBM’s aan te vragen en haar later te zien, zie blok hierboven over het nieuwe SEO-beleid).  

Het gebruik van een mondkapje naast de andere persoonlijke beschermende middelen is alleen geïndiceerd bij een coronabesmetting of een verdenking van een coronabesmetting, zoals aangegeven in het nieuwe SEO-beleid. Goed gebruik is dan van belang. Zie voor meer informatie het nieuwe SEO-beleid in het blok hierboven. 

Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCILandelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (onderdeel RIVM))

De adviezen zijn gebaseerd op de meest recente literatuur. LCI (de afdeling van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu die hierover gaat) heeft een team dat continu de (internationale) literatuur en ontwikkelingen bijhoudt, analyseert en beoordeelt op kwaliteit. Daaruit volgt de vertaling voor de Nederlandse landelijke richtlijnen. Ook voor andere zorgonderdelen zoals huisartsenzorg, ziekenhuiszorg en gehandicaptenzorg (waar ook veel direct contact plaatsvindt) wordt dit beleid geadviseerd.  

 

Vragen en dreigende problemen

Heeft u vragen of voorziet u (capaciteits)problemen in de uitvoering van de counseling of screening? Neem dan contact op met uw regionaal centrum.

Beroepsspecifieke protocollen

Beroepsspecifieke protocollen vindt u op deze websites:

Bezoek deze websites regelmatig om op de hoogte te blijven van de laatste updates. 

Algemene maatregelen

Wilt u meer weten over actuele, landelijke beleid van het coronavirus? Kijk dan op de website van het RIVM