Vanwege het coronavirus geldt een nieuw landelijk beleid voor de uitvoering van het SEOstructureel echoscopisch onderzoek .  Dit beleid is vastgesteld door het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, de NVOGNederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie   en de BENBeroepsvereniging Echoscopisten Nederland

Laatste wijziging: 8 mei 2020

 

Coronamaatregelen

Het SEOstructureel echoscopisch onderzoek  blijft tijdens de uitbraak van het nieuwe coronavirus (COVID-19) toegankelijk voor zwangere vrouwen. De NVOGNederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie , de KNOVKoninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen , de BENBeroepsvereniging Echoscopisten Nederland en het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu-CvBCentrum voor Bevolkingsonderzoek vinden dit noodzakelijk. Om veiligheid van zowel zwangere als echoscopist zoveel mogelijk te waarborgen, zijn er aanvullende maatregelen. Deze maatregelen zijn hieronder te vinden. 

Algemeen geldt:

  • Voorkom lijfelijk contact met collega’s zoveel mogelijk (overleg zo mogelijk telefonisch). 
  • Beperk de contacttijd met zwangeren zoveel als mogelijk. Handel uitleg bijvoorbeeld zoveel mogelijk telefonisch af. 

 

Voorbereiding van het SEO

Probeer het SEOstructureel echoscopisch onderzoek niet later dan 19+0 weken in te plannen. Is de zwangere mogelijk besmet op het moment van het SEO? Dan is er voldoende tijd het SEO later uit te voeren. 

De partner mag vanaf 11 mei bij de echo aanwezig zijn, onder de volgende voorwaarden:

  • De praktijk kan extra bezoek aan. Er moet bijvoorbeeld voldoende ruimte zijn in de wachtkamer om de 1,5 meterregel te hanteren. Echocentra maken zelf de afweging of het haalbaar is om de partner weer toe te laten. Overleg waar nodig met lokale samenwerkingspartners en VSV's.
  • De partner heeft geen koorts en/of verkoudheidsklachten . Zie voor meer informatie ‘SEOstructureel echoscopisch onderzoek bij een zwangere zonder klachten, gezinslid met verkoudheidsklachten en/of corona’.
  • De partner en echoscopist houden minimaal 1,5 meter afstand tot elkaar. 

Triage is belangrijk. Dit houdt in dat u de zwangere één dag van te voren belt en controleert of zij hoest en/of neusverkouden is en/of koorts heeft. Vraag ook of haar gezinsleden klachten hebben. Zie voor meer informatie ‘SEOstructureel echoscopisch onderzoek bij een zwangere zonder klachten, gezinslid met verkoudheidsklachten en/of corona’.

  • De zwangere moet 24 uur klachtenvrij zijn van hoesten, neusverkoudheid, keelpijn of koorts. Pas na 24 uur mag u een SEO (zonder persoonsbeschermende middelen) uitvoeren. Dit geldt ook bij een bewezen coronabesmetting.
  • De partner mag vanaf 11 mei aanwezig zijn bij het SEO, als de partner geen koorts en/of verkoudheidsklachten heeft. Zie voor meer informatie ‘SEO bij een zwangere zonder klachten, gezinslid met verkoudheidsklachten en/of corona’.

Lees hieronder wat de richtlijnen zijn als de zwangere géén klachten heeft en wat de richtlijnen zijn als de zwangere wél klachten heeft. 

Echoscopist met klachten 

Bent u echoscopist en heeft u last van neusverkoudheid, hoesten, keelpijn of koorts? Lees op de website van het RIVM of u mag werken of niet. 

Uitvoeren van het SEOstructureel echoscopisch onderzoek

Voor de echoscopist en partner geldt de 1,5-meterregel. Zij hoeven namelijk geen contact met elkaar te maken en moeten daarom 1,5 meter afstand van elkaar houden. De echoscopist draagt hier zorg voor.

Voor de echoscopist en zwangere geldt de 1,5 meterregel niet. Dit is vergelijkbaar met de afspraken in de ziekenhuizen, verpleeghuiszorg, huisartsenzorg, thuiszorg en gehandicaptenzorg.

Het SEOstructureel echoscopisch onderzoek kan bij zwangeren zonder klachten gewoon doorgaan. Bij een zwangere vrouw zonder klachten is het niet nodig om extra beschermingsmiddelen zoals mondkapje, jas of handschoenen te dragen. Ook niet als er minder dan 1,5 meter afstand is tussen de echoscopist en de zwangere. Triage een dag van te voren is van groot belang. Zie hierboven. 

Waarom niet standaard een mondkapje? 

We gaan ervan uit dat zwangeren zonder klachten niet besmettelijk zijn. Hoe zit dit dan precies? De kans dat de zwangere wel virus bij zich draagt is niet uit te sluiten, maar heel klein. Áls de zwangere het virus toch bij zich draagt, dan moet het vervolgens ook nog overgedragen worden. Er zijn geen aanwijzingen dat het virus zich aerogeen (via zwevende deeltjes in de lucht) of op een andere manier verspreidt, dan via aerosolen tijdens aerosolvormende handelingen (dat is het SEO niet) en hoesten. 

Het standaard gebruik van mondkapjes wordt dus niet geadviseerd. Het standaard gebruiken van mondkapjes kan daarnaast schijnzekerheid geven aan de echoscopist. Met het mogelijke gevolg dat men minder op de hygiënemaatregelen let. Terwijl die juist het meest essentieel zijn.

Welke hygiënemaatregelen moet ik opvolgen? 

In dit geval gelde de algemene hygiënemaatregelen : handhygiëne en reiniging volgens de richtlijn Reiniging, desinfectie en sterilisatie in de openbare gezondheidszorg. Het is van belang dat u de bestaande algemene hygiënemaatregelen zorgvuldig opvolgt. Daarnaast gelden de adviezen van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu:

  • Was uw handen regelmatig met water en zeep.
  • Hoest en nies in de binnenkant van uw elleboog.
  • Gebruik papieren zakdoekjes.
  • Schud geen handen.

Zwangere vertoont tóch klachten

Vertoont de zwangere toch klachten van hoesten en/of neusverkoudheid en/of koorts tijdens het SEO? Gebruik dan alsnog persoonsbeschermende middelen (PBM): mondneusmasker, bril, schort en wegwerphandschoenen. Ga ervan uit dat deze zwangere verdacht is op een coronabesmetting. Zijn er geen PBM's beschikbaar? Stuur de zwangere dan naar huis en plan een afspraak in wanneer zij klachtenvrij is. Of als u wel persoonsbeschermende middelen heeft. 

Lees meer over persoonsbeschermende middelen en de aanvraag ervan in het blok hieronder: SEO uitvoeren bij een zwangere mét klachten.

Partner vertoont tóch klachten

Vertoont de partner toch klachten van neusverkoudheid en/of hoesten en/of koorts bij het SEO? Dan mag de partner niet bij het SEO aanwezig zijn. Vraag de partner om buiten te wachten.
 

Gezinslid met klachten

Heeft de partner of 1 van de gezinsleden van de zwangere verkoudheidsklachten en koorts (boven 38 graden Celsius) en/of benauwdheid? Maar de zwangere heeft geen klachten? 

Deze echo kan gedaan worden zonder PBM. De zwangere heeft namelijk nog geen klachten en er is voldoende afstand tot het gelaat (>30cm) en geen sprake van invasieve handelingen die het risico op verspreiding van virus uit de luchtwegen vergroot. De partner mag niet mee.

Gezinslid met corona

Een gezinslid of partner van de zwangere is positief getest en heeft een coronavirusinfectie, de zwangere heeft geen klachten. Wat betekent dit voor het SEOstructureel echoscopisch onderzoek ?

Bij een bewezen coronavirusinfectie blijft het gezin/huisgenoten thuis tot 14 dagen na het laatste contact met de patiënt. Kijk of het SEO zo lang kan worden uitgesteld. Kan dit niet, verricht het SEO dan met PBM. De partner mag niet mee. 
 

Heeft de zwangere vrouw last van neusverkoudheid en/of hoesten en/of koorts? Voer dan geen SEOstructureel echoscopisch onderzoek uit.  De zwangere moet minstens 24 uur klachtenvrij zijn van koorts, hoesten, keelpijn en neusverkoudheid. Pas dan mag u een SEO uitvoeren. Dit geldt ook bij een bewezen coronabesmetting. 

Heeft de zwangere klachten en komt de 21-wekengrens te dichtbij? 

Dan zijn er verschillende mogelijkheden: 

  1. Verder uitstel van het SEO: tot bijvoorbeeld 22 weken zwangerschap. Het risico is dan wel dat een zwangere de 24-wekengrens overschrijdt als er afwijkingen worden gevonden. Overleg dit met het PND-centrum van de regio. 

  2. SARS-CoV-2 test: of dit kan is afhankelijk van de beschikbaarheid en regionale afspraken. Overleg dit met het PND-centrum van de regio. Wanneer de test positief is, mag de zwangere ten minste 7 dagen vanaf de start van de klachten niet naar het SEO komen. Als daarna de klachten ook ten minste 24 uur helemaal weg zijn, mag ze komen voor de echo. Kan het SEO niet langer worden uitgesteld? Voer dan een SEO uit met persoonsbeschermende middelen (zie optie 3).

  3. SEO met persoonsbeschermende middelen: verricht een SEO met persoonsbeschermende middelen (PBM) voor corona. Hieronder vindt u meer informatie. 

Bovenstaande richtlijnen voor echoscopisten zijn vergelijkbaar met de richtlijnen in de verpleeghuiszorg, huisartsenzorg, thuiszorg en gehandicaptenzorg. 

Hoe voer ik een SEO uit bij een zwangere met klachten of corona?

Heeft de zwangere klachten of een bewezen coronabesmetting? Neem dan de volgende maatregelen:

  • Gebruik een mondneusmasker, bril, schort en wegwerphandschoenen. 
  • Plan de zwangere aan het eind van het spreekuur in.
  • De algemene hygiënemaatregelen gelden. Reinig daarnaast na afloop de echoknop, tafel en de deurklinken. 

Bekijk ook de LCI-richtlijn algemene preventieve maatregelen voor meer informatie over het gebruik van mondkapjes. Ook in dit geval gelden naast de specifieke de algemene hygiëne maatregelen en de adviezen van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Meer informatie vindt u ook op de pagina met veelgestelde vragen over het gebruik van PBM’s op de website van het RIVM. 

Bovenstaande richtlijnen voor echoscopisten zijn vergelijkbaar met de richtlijnen in de verpleeghuiszorg, huisartsenzorg, thuiszorg en gehandicaptenzorg. 

Moet ik tussendoor de beschermende kleding wisselen?

Heeft u meerdere afspraken achter elkaar met zwangeren met klachten? Dan geldt voor de beschermende kleding na iedere afspraak:

  • Handschoenen: weggooien.
  • Schort: weggooien.
  • Bril: mag langdurig gebruikt worden, maar moet (na de dienst) gereinigd worden met alcohol.  Zie de richtlijnen van het LCI
  • Mondkapje: hergebruik mag voor langere tijd. Zie de richtlijnen van het LCI.

Hoe kom ik aan persoonsbeschermende middelen (PBM) voor corona? 

Deze middelen zijn beschikbaar via het acute zorg netwerk in de regio (ROAZ). ROAZ is verantwoordelijk voor de distributie van persoonsbeschermende middelen. Er zijn 11 verschillende acute zorgnetwerken (11 regio’s). Op de website van het Landelijk Netwerk Acute Zorg vindt u de 11 acute zorgnetwerken. U vraagt PBM's als volgt aan: 

  • Neem contact op met het zorgnetwerk van uw regio. 
  • Geef aan dat het gaat om zorg die u niet kunt uitstellen. 
  • Doe uw aanvraag voor persoonsbeschermende middelen. 

U kunt de PBM's (indien beschikbaar) dan ophalen in de regio. Lukt het niet om aan deze middelen te komen? Overleg dan met het PND-centrum.


Na het SEOstructureel echoscopisch onderzoek

Was er bij het SEOstructureel echoscopisch onderzoek sprake van onvoldoende beeldvorming? Herhaal het SEO alleen als er een redelijke kans is meer te zien. 

Is de buikwand van de moeder de oorzaak van slechte beeldvorming? Dan is er doorgaans geen verbetering te verwachten bij een herhaal-SEO. Vermijd intensieve blootstelling zoveel als mogelijk (bijvoorbeeld bij een hoge BMIBody Mass Index. De BMI is een index die de verhouding tussen lengte en gewicht bij een persoon weergeeft. De BMI wordt veel gebruikt om een indicatie te krijgen of er sprake is van overgewicht of ondergewicht.).

Een incomplete SEOstructureel echoscopisch onderzoek blijft een indicatie voor een GUO2. Verwijs de zwangere zoals altijd door naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek.

 

Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCILandelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (onderdeel RIVM)

De adviezen baseren zich op de meest recente literatuur. LCI (onderdeel van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) heeft een team dat continu de (internationale) literatuur en ontwikkelingen bijhoudt, analyseert en beoordeelt op kwaliteit. Op basis daarvan zijn de Nederlandse landelijke richtlijnen gemaakt. Ook voor andere zorgonderdelen zoals huisartsenzorg, ziekenhuiszorg en gehandicaptenzorg (waar ook veel direct contact plaatsvindt) wordt dit beleid geadviseerd.