Vanwege het coronavirus geldt een nieuw landelijk beleid voor de uitvoering van het SEOstructureel echoscopisch onderzoek .  Dit beleid is vastgesteld door het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, de NVOGNederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie   en de BENBeroepsvereniging Echoscopisten Nederland .

Coronamaatregelen

Het SEOstructureel echoscopisch onderzoek  blijft tijdens de uitbraak van het nieuwe coronavirus (COVID-19) toegankelijk voor zwangere vrouwen. De NVOGNederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie , de KNOVKoninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen , de BENBeroepsvereniging Echoscopisten Nederland en het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu-CvBCentrum voor Bevolkingsonderzoek vinden dit noodzakelijk. Om veiligheid van zowel zwangere als echoscopist zoveel mogelijk te waarborgen, zijn er aanvullende maatregelen. Deze maatregelen zijn hieronder te vinden. 

Algemeen geldt:

  • Voorkom lijfelijk contact met collega’s zoveel mogelijk (overleg zo mogelijk telefonisch). 
  • Beperk de contacttijd met zwangeren zoveel als mogelijk. Handel uitleg bijvoorbeeld zoveel mogelijk telefonisch af. 

Zie ook de Handreiking: Veilig werken bij contactberoepen van het RIVM

Voorbereiding van het SEO

Probeer het SEOstructureel echoscopisch onderzoek niet later dan 19+0 weken in te plannen. Is de zwangere mogelijk besmet op het moment van het SEO? Dan is er voldoende tijd het SEO later uit te voeren. 

Triage één dag voor het SEOstructureel echoscopisch onderzoek

Triage is belangrijk. Bel de zwangere één dag van tevoren voor een gezondheidscheck. Beantwoordt de zwangere een van onderstaande vragen met JA? Dan mag ze niet naar de afspraak komen. Verzet de afspraak totdat de zwangere alle vragen met NEE beantwoordt.

  1. Heb je de afgelopen 24 uur of op dit moment één of meerdere van de volgende klachten: verkoudheidsklachten, hoesten, benauwdheid, verhoging of koorts en/of plotseling verlies van reuk of smaak?
  2. Heb je op dit moment een huisgenoot/gezinslid met koorts en/of benauwdheidsklachten?
  3. Heb je het nieuwe coronavirus gehad (vastgesteld met een laboratoriumtest) en is dit in de afgelopen 7 dagen vastgesteld?
  4. Heb je een huisgenoot/gezinslid met het nieuwe coronavirus (vastgesteld met een laboratoriumtest) en heb je korter dan 14 dagen geleden contact gehad met deze huisgenoot/gezinslid terwijl hij/zij nog klachten had?
  5. Ben je in quarantaine omdat je direct contact hebt gehad met iemand bij wie het nieuwe coronavirus is vastgesteld of omdat je korter dan 14 dagen geleden uit een land/regio met code oranje of rood bent teruggekeerd?

De checklist met gezondheidsvragen is ook beschikbaar als download.

Wanneer één van onderstaande vragen met JA wordt beantwoord, mag de medewerker niet komen werken. Het werk moet worden uitgesteld totdat op elke vraag NEE geantwoord kan worden.

  1. Heb je de afgelopen 24 uur of op dit moment één of meerdere van de volgende klachten: verkoudheidsklachten, hoesten, benauwdheid, verhoging of koorts en/of plotseling verlies van reuk of smaak?
  2. Heb je op dit moment een huisgenoot/gezinslid met koorts en/of benauwdheidsklachten?
  3. Heb je het nieuwe coronavirus gehad (vastgesteld met een laboratoriumtest) en is dit in de afgelopen 7 dagen vastgesteld?
  4. Heb je een huisgenoot/gezinslid met het nieuwe coronavirus (vastgesteld met een laboratoriumtest) en heb je korter dan 14 dagen geleden contact gehad met deze huisgenoot/gezinslid terwijl hij/zij nog klachten had?
  5. Ben je in quarantaine omdat je direct contact hebt gehad met iemand bij wie het nieuwe coronavirus is vastgesteld of omdat je korter dan 14 dagen geleden uit een land/regio met code oranje of rood bent teruggekeerd?

De checklist met gezondheidsvragen is ook beschikbaar als download

De partner mag bij de echo aanwezig zijn, onder de volgende voorwaarden:

  • De praktijk kan extra bezoek aan. Er moet bijvoorbeeld voldoende ruimte zijn in de wachtkamer om de 1,5 meterregel te hanteren. Echocentra maken zelf de afweging of het haalbaar is om de partner toe te laten. Overleg waar nodig met lokale samenwerkingspartners en VSV's.
  • De partner heeft, net als de zwangere, alle triagevragen met NEE beantwoord.
  • De partner en echoscopist houden minimaal 1,5 meter afstand tot elkaar

Uitvoeren van het SEOstructureel echoscopisch onderzoek

Voor de echoscopist en partner geldt de 1,5-meterregel. Zij hoeven namelijk geen contact met elkaar te maken en moeten daarom 1,5 meter afstand van elkaar houden. De echoscopist draagt hier zorg voor.

Voor de echoscopist en zwangere geldt de 1,5 meterregel niet. Dit is vergelijkbaar met de afspraken in de ziekenhuizen, verpleeghuiszorg, huisartsenzorg, thuiszorg en gehandicaptenzorg.

Het SEOstructureel echoscopisch onderzoek kan bij zwangeren zonder klachten gewoon doorgaan. Bij een zwangere vrouw zonder klachten is het niet nodig om extra beschermingsmiddelen zoals mondkapje, jas of handschoenen te dragen. Ook niet als er minder dan 1,5 meter afstand is tussen de echoscopist en de zwangere. Triage een dag van te voren is van groot belang. Zie hierboven. 

Waarom niet standaard een mondkapje? 

Door ervoor te zorgen dat er alleen zwangeren zonder klachten voor een echo komen, beperken we de kans dat iemand met het coronavirus langskomt. De kans dat een zwangere zonder klachten toch het virus bij zich draagt is niet uit te sluiten, maar heel klein.

Het standaard gebruik van mondkapjes wordt op dit moment dus niet geadviseerd. Het standaard gebruiken van mondkapjes kan daarnaast schijnzekerheid geven aan de echoscopist. Met het mogelijke gevolg dat men minder op de hygiënemaatregelen let. Terwijl die juist het meest essentieel zijn.

Welke hygiënemaatregelen moet ik opvolgen? 

In dit geval gelden de algemene hygiënemaatregelen : handhygiëne en reiniging volgens de richtlijn Reiniging, desinfectie en sterilisatie in de openbare gezondheidszorg. Het is van belang dat u de bestaande algemene hygiënemaatregelen zorgvuldig opvolgt. Daarnaast gelden de adviezen van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu:

  • Was uw handen regelmatig met water en zeep.
  • Hoest en nies in de binnenkant van uw elleboog.
  • Gebruik papieren zakdoekjes.
  • Schud geen handen.

Gezinslid met klachten (niet getest op corona)

Heeft de partner of één van de gezinsleden van de zwangere verkoudheidsklachten en koorts (boven 38 graden Celsius) en/of benauwdheid? Maar de zwangere heeft geen klachten? 

Als iemand in het huishouden koorts en/ of  benauwdheidsklachten heeft blijft iedereen thuis, dus ook de zwangere. Een persoon met klachten moet zich laten testen.

Bij andere klachten zoals verkoudheid of hoesten kan de echo gedaan worden zonder PBM. De zwangere heeft namelijk nog geen klachten en er is voldoende afstand tot het gelaat (>30cm) en geen sprake van invasieve handelingen die het risico op verspreiding van virus uit de luchtwegen vergroot. De partner mag niet mee.

 

SEO bij een zwangere zonder klachten, gezinslid met bewezen corona

Huishoudcontact of ander nauw contact met corona

Een huishoudcontact of ander nauw contact van de zwangere is positief getest en heeft een coronavirusinfectie, de zwangere heeft geen klachten. Wat betekent dit voor het SEOstructureel echoscopisch onderzoek ?
 

Bij een bewezen coronavirusinfectie blijven de huisgenoten/nauwe contacten thuis tot 14 dagen na het laatste contact met de patiënt. De GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst geeft hier instructies over. Kijk of het SEO zo lang kan worden uitgesteld. Kan dit niet, verricht het SEO dan met PBM (handschoenen en chirurgisch mondneusmasker). De zwangere komt alleen. 

Heeft de zwangere last van (een of meerdere) van onderstaande klachten?

  • Verkoudheidsklachten (zoals neusverkoudheid, loopneus, niezen en keelpijn).
  • Hoesten.
  • Benauwdheid.
  • Verhoging of koorts.
  • Plotseling verlies van reuk en/of smaak (zonder neusverstopping).

Dan zijn er verschillende mogelijkheden: 

  1. SARS-CoV-2 test: Vanaf 1 juni 2020 kan iedereen met klachten die wijzen op het virus, zich laten testen.

    Is de test negatief? Voer dan het SEOstructureel echoscopisch onderzoek uit zonder PBM.

    Is de test positief? Dan mag de zwangere ten minste 7 dagen vanaf de start van de klachten niet naar het SEO komen. Als daarna de klachten ook ten minste 24 uur helemaal weg zijn, mag ze komen voor de echo. Kan het SEO niet langer worden uitgesteld? Voer dan een SEO uit met PBM (zie optie 3).
  2. Uitstel van het SEO: Wil of kan de zwangere niet getest worden? Stel dan het SEO uit tot zij 24 uur klachtenvrij is en de start van de klachten tenminste 7 dagen geleden is. Stel het SEO uit tot bijvoorbeeld 22 weken zwangerschap. Het risico is wel dat een zwangere de 24-wekengrens overschrijdt als er afwijkingen worden gevonden. Overleg dit met het PND-centrum van de regio.
  3. SEO met persoonlijke beschermingsmiddelen: Is de zwangere 21 weken zwanger en heeft ze nog steeds klachten? Voer dan een SEO uit met persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM). Hieronder vindt u meer informatie. 

Hoe voer ik een SEOstructureel echoscopisch onderzoek uit bij een zwangere met klachten of corona?

Heeft de zwangere klachten of een bewezen coronabesmetting en kan het SEO niet uitgesteld worden? Neem dan de volgende maatregelen:

  • Gebruik een chirurgisch mondneusmasker (Type IIR), bril, schort en wegwerphandschoenen. 
  • Plan de zwangere aan het eind van het spreekuur in.
  • De algemene hygiënemaatregelen gelden. Reinig daarnaast na afloop de echoknop, tafel en de deurklinken. 

Bekijk ook de LCI-richtlijn algemene preventieve maatregelen voor meer informatie over het gebruik van mondkapjes. Ook in dit geval gelden naast de specifieke de algemene hygiëne maatregelen en de adviezen van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu . Meer informatie vindt u ook op de pagina met veelgestelde vragen over het gebruik van PBM’s op de website van het RIVM. 

Bovenstaande richtlijnen voor echoscopisten zijn vergelijkbaar met de richtlijnen in de verpleeghuiszorg, huisartsenzorg, thuiszorg en gehandicaptenzorg. 

Moet ik tussendoor de beschermende kleding wisselen?

Heeft u meerdere afspraken achter elkaar met zwangeren met klachten? Dan geldt voor de beschermende kleding na iedere afspraak:

  • Handschoenen: weggooien.
  • Schort: weggooien.
  • Bril: mag langdurig gebruikt worden, maar moet (na de dienst) gereinigd worden met alcohol.  Zie de richtlijnen van het LCI
  • Mondkapje: hergebruik mag voor langere tijd. Zie de richtlijnen van het LCI.

Hoe kom ik aan persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) voor corona? 

Deze middelen zijn beschikbaar via het acute zorg netwerk in de regio (ROAZ). ROAZ is verantwoordelijk voor de distributie van persoonlijke beschermingsmiddelen. Er zijn 11 verschillende acute zorgnetwerken (11 regio’s). Op de website van het Landelijk Netwerk Acute Zorg) vindt u de 11 acute zorgnetwerken. U vraagt PBM's als volgt aan: 

  • Neem contact op met het zorgnetwerk van uw regio. 
  • Geef aan dat het gaat om zorg die u niet kunt uitstellen. 
  • Doe uw aanvraag voor persoonlijke beschermingsmiddelen

U kunt de PBM's (indien beschikbaar) dan ophalen in de regio. Lukt het niet om aan deze middelen te komen? Overleg dan met het PND-centrum


 

Na het SEOstructureel echoscopisch onderzoek

Was er bij het SEOstructureel echoscopisch onderzoek sprake van onvoldoende beeldvorming? Herhaal het SEO alleen als er een redelijke kans is meer te zien. 

Is de buikwand van de moeder de oorzaak van slechte beeldvorming? Dan is er doorgaans geen verbetering te verwachten bij een herhaal-SEO. Vermijd intensieve blootstelling zoveel als mogelijk (bijvoorbeeld bij een hoge BMIBody Mass Index. De BMI is een index die de verhouding tussen lengte en gewicht bij een persoon weergeeft. De BMI wordt veel gebruikt om een indicatie te krijgen of er sprake is van overgewicht of ondergewicht.).

Een incomplete SEOstructureel echoscopisch onderzoek blijft een indicatie voor een GUO2. Verwijs de zwangere zoals altijd door naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek.

 

Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCILandelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (onderdeel RIVM)

De adviezen baseren zich op de meest recente literatuur. LCI (onderdeel van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) heeft een team dat continu de (internationale) literatuur en ontwikkelingen bijhoudt, analyseert en beoordeelt op kwaliteit. Op basis daarvan zijn de Nederlandse landelijke richtlijnen gemaakt. Ook voor andere zorgonderdelen zoals huisartsenzorg, ziekenhuiszorg en gehandicaptenzorg (waar ook veel direct contact plaatsvindt) wordt dit beleid geadviseerd.