De verloskundig zorgverlener vraagt aan elke zwangere of ze informatie wil over de screeningonderzoek op down-, edwards- en patausyndroom en/of het tweede trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek . Zo ja, dan volgt een counselingsgesprek. Dit gesprek heeft als doel een zwangere een geïnformeerde keuze te kunnen laten maken.
 

Counselen in het kort

De counseling over de prenataletijdens de zwangerschap screening op down-, edwards- en patausyndroom (NIPTniet-invasieve prenatale test of combinatietest) en structureel echoscopisch onderzoek (het eerste trimester SEO en tweede trimester SEO) vindt in principe tijdens hetzelfde gesprek plaats en los van de intake. Hier - in het kort - de belangrijkste stappen van de counseling:

1. Telefonisch een afspraak maken voor de intake
Wijs de zwangere hierbij op www.pns.nl.

2. De screening aankaarten: de intake
Tijdens het eerste contact met zwangere vraagt de verloskundig zorgverlener of ze meer informatie wil over de screening op down-, edwards- en patausyndroom en onderzoek naar lichamelijke afwijkingen.

  • Wil de zwangere meer informatie? Dan plant de verloskundig zorgverlener een counselingsgesprek in.
  • Als de zwangere niet geïnformeerd wil worden, gaat de verloskundig zorgverlener na waarom ze deze keuze maakt. De zwangere heeft het recht op niet-weten en kan dit tijdens het eerste consult, of op ieder ander moment, kenbaar maken.

De verloskundig zorgverlener tekent aan in het dossier of de zwangere al dan niet informatie wil ontvangen over prenatale screening.

De verloskundig zorgverlener inventariseert bij de intake of er sprake is van een voorafgaand verhoogde kans op een aangeboren afwijking die met prenatale diagnostiek vastgesteld kan worden. Waar nodig vindt verwijzing naar een Centrum voor Prenatale Dianogistiek plaats, of overleg met een Centrum voor Prenatale Diagnostiek of Centrum voor Klinische Genetica

3. Het counselingsgesprek
Het counselingsgesprek heeft twee doelen: informatie uitwisselen en hulp bieden bij de beslissing wel of niet prenatale screening op aangeboren aandoeningen en afwijkingen te laten uitvoeren. Verloskundig zorgverleners mogen alleen counselen als ze een kwaliteitsovereenkomst hebben met een Regionaal Centrum.

 

Toestemming

De counselor tekent in het dossier aan dat de counseling heeft plaatsgevonden en noteert aan welke onderzoeken de zwangere wel of niet wil deelnemen. Het is niet nodig om expliciet toestemming te vragen voor opslag van gegevens in Peridos. Kiest de zwangere voor een counselingsgesprek? Dan geeft zij hier al impliciet toestemming voor.

Als de zwangere kiest voor de combinatietest en/of het tweede trimester SEO, krijgt ze een (verwijs)brief mee. Daar staat op dat de counseling heeft plaatsgevonden of dat deze informatie wordt doorgestuurd via het elektronisch patiëntendossier. Hiermee is - impliciet - ook duidelijk dat de zwangere toestemming gegeven heeft om deel te nemen aan de prenatale screening. Voor deelname aan de NIPT (vanwege TRIDENT-2) en het eerste trimester SEO (vanwege IMITAS) moet de zwangere expliciet toestemming geven via een toestemmingsformulier.

Zie voor meer informatie: Kwaliteitseisen informed consent en privacy.

 

Extra tijd en hoger tarief voor counselingsgesprek bij invoering eerste trimester SEO (in onderzoekssetting)

De minimaal beschikbare tijd voor het counselingsgesprek wordt per 1 augustus 2021 uitgebreid. Het tarief van de counseling wordt vanaf dan gebaseerd op 43 minuten (in plaats van 30 minuten) aan minimaal beschikbare counselingstijd. Die extra tijd is nodig om het eerste trimester SEO goed te kunnen integreren in het counselingsgesprek.

Bij het inplannen van de counseling kan de counselor onderscheid maken tussen het counselen zelf en het verrichten van de administratieve handelingen. Op basis daarvan zijn de volgende tijden afgesproken:

  • Tijdsslot counseling: hiervoor moet minimaal 35 minuten beschikbaar en ingepland zijn.
  • Tijd voor (eventueel separaat) afwikkelen van administratieve handelingen: 5 tot 10 minuten.

Veelgestelde vragen

‘Los’ betekent dat de zwangere merkt dat u een duidelijk onderscheid maakt tussen de intake en de counseling. Dat wil niet zeggen dat er ook een bepaald aantal uren of dagen tussen moet zitten. Als het u qua planning beter uitkomt om de intake en de counseling op één dag te doen, is dat natuurlijk prima. Zo zou u ervoor kunnen kiezen om na de intake even tijd te nemen voor wat administratieve handelingen en/of een korte pauze. 

Een counselingsgesprek vindt bij voorkeur plaats voor de 10 weken. Dan kan een zwangere op tijd een geïnformeerde keuze maken en kan ze uit alle opties kiezen.

Dit mag in principe tijdens de hele zwangerschap. Maar het is in het belang van de zwangere om het counselingsgesprek plaats te laten vinden voor de 10 weken.

Nee, dat kan niet. Het idee achter counseling is dat er een individueel interactief proces ontstaat tussen de zorgverlener en de zwangere. Groepsvoorlichting kan eventueel wel een plaats hebben in de voorbereiding op het individuele counselingsgesprek.