De verloskundig zorgverlener vraagt aan elke zwangere of ze informatie wil over de screening op down-, edwards- en patausyndroom en/of het SEOstructureel echoscopisch onderzoek . Zo ja, dan volgt een counselingsgesprek. Dit gesprek heeft als doel een zwangere een geïnformeerde keuze te kunnen laten maken.


 Counselen in het kort

De counseling over de prenatale screening op down-, edwards- en patausyndroom (combinatietest of NIPTniet-invasieve prenatale test ) en het SEO  (20 wekenecho) vindt in principe tijdens hetzelfde gesprek plaats en los van de intake. Deze drie onderzoeken zijn er namelijk op gericht aandoeningen of afwijkingen bij het ongeboren kind te vinden.

Hier - in het kort - de belangrijkste stappen van de counseling:

  1. Telefonisch een afspraak maken voor de intake: wijs de zwangere hierbij op www.pns.nl
  2. De screening aankaarten: tijdens het eerste contact met zwangere vraagt de verloskundig zorgverlener of ze meer informatie wil over de screening op down-, edwards- en patausyndroom en het SEO. Alleen als dat zo is volgt een counselingsgesprek. De zwangere krijgt de folders met informatie over de screening op down-, edwards- en patausyndroom en het SEO. Als de zwangere niet geïnformeerd wil worden, gaat de verloskundig zorgverlener na waarom de vrouw deze keuze maakt.
  3. Het counselingsgesprek
    Het counselingsgesprek heeft twee doelen: informatie-uitwisselen en hulp bieden bij de beslissing wel of niet prenatale screening op aangeboren aandoeningen en afwijkingen uit te laten voeren. De verloskundig zorgverleners mogen alleen counselen als ze een kwaliteitsovereenkomst hebben met een Regionaal Centrum.

Als de zwangere kiest voor de combinatietest en/of het SEO, krijgt ze een (verwijs)brief mee. Daar staat op dat de counseling heeft plaatsgevonden of dat deze informatie wordt doorgestuurd via het elektronisch patiëntendossier. Hiermee is - impliciet - ook duidelijk dat de zwangere toestemming gegeven heeft om deel te nemen aan de prenatale screening. Voor deelname aan de NIPT (vanwege TRIDENT-2) moet de zwangere expliciet toestemming geven via het toestemmingsformulier. Meer informatie hierover is te vinden op www.meerovernipt.nl

 


Ter ondersteuning van het counselingsgesprek:

  • Informatiekaart:  met onder andere de keuzes die de zwangere heeft bij de screening op down-, edwards- en patausyndroom, wat de verschillen zijn tussen de combinatietest en de NIPT en wat de uitslagen van de testen betekenen.
  • E-learning 'Prenatale Screening voor counselors': met achtergrondinformatie en kennis om counselingsgesprekken over de prenatale screening op down-, edwards- en patausyndroom en het structureel echoscopisch onderzoek (SEO) adequaat te kunnen uitvoeren. 

 


Praktische tips inrichting counseling

Om u houvast te geven bij het (opnieuw) inrichten van de counseling, hebben we enkele praktische tips op een rij gezet en voorbeeldplanningen gemaakt:


Zwangeren informeren met www.pnspre- en neonatale screeningen .nl

Zwangeren die www.pns.nl bekijken voordat zij het counselingsgesprek hebben, kunnen meer inhoudelijke en/of verhelderende vragen stellen. Dit verbetert de kwaliteit van het counselingsgesprek. Ook kan ze later de informatie nog eens rustig doorlezen. De website is géén vervanging van het counselingsgesprek, maar een aanvulling daarop.


Parallel aan de invoering van de NIPTniet-invasieve prenatale test niet-invasieve prenatale test  als eerste screeningstest staat er dit jaar voor u en uw collega’s nóg een belangrijke verandering op de agenda: de counseling verder verbeteren. Er blijkt namelijk kwaliteitswinst mogelijk. Eind 2016 zijn daarom de kwaliteitseisen aangescherpt. Zo moeten counselors hun theoretische kennis en counselingsvaardigheden verder ontwikkelen met een speciaal bijscholingsprogramma. En vanaf 1 juli 2017 moet er in de counseling meer tijd, aandacht en informatie zijn voor de zwangere én om de keuzes af te wegen. Dit laatste houdt in dat u voortaan los van de intake minstens 30 minuten moet vrijmaken voor het counselen (de voorwaarde van 30 minuten bestond al, maar nu moet dit dus gebeuren in een apart gesprek). 

‘Los’ betekent dat de zwangere merkt dat u een duidelijk onderscheid maakt tussen de intake en de counseling. Dat wil niet zeggen dat er ook een bepaald aantal uren of dagen tussen moet zitten. Als het u qua planning beter uitkomt om de intake en de counseling op één dag te doen, is dat natuurlijk prima. Zo zou u ervoor kunnen kiezen om na de intake even tijd te nemen voor wat administratieve handelingen en/of een korte pauze. Na een kwartier zou u dan kunnen starten met de counseling. Kijk hier voor drie mogelijke scenario’s.

Om u houvast te geven voor de counseling, hebben we enkele praktische tips op een rij gezet en voorbeeldplanningen gemaakt. Deze informatie is te vinden op de pagina over counseling.

Een counselingsgesprek vindt bij voorkeur plaats voor de 10 weken. Dan kan een zwangere op tijd een geïnformeerde keuze maken voor screening op down-, edwards- en patausyndroom. Ook kan ze dan uit alle opties kiezen.

Dit mag in principe tijdens de hele zwangerschap. Maar het is in het belang van de zwangere om het counselingsgesprek plaats te laten vinden voor de 10 weken. De zwangere kan dan op tijd een geïnformeerde keuze maken voor screening op down-, edwards- en patausyndroom. En alle opties zijn dan nog voor haar beschikbaar.

Ja, voor de counseling moet u in alle gevallen 30 minuten ingeplannen. Maar de uiteindelijke lengte van het counselingsgesprek kunt u natuurlijk laten afhangen van het verloop van het gesprek en van de informatiebehoefte van de zwangere.

Nee vooralsnog niet. Ook voor de invoering van de NIPTniet-invasieve prenatale test als eerste screeningstest gold al dat er minimaal 30 minuten beschikbaar moeten zijn voor het counselingsgesprek. Het bestaande tarief is daarop gebaseerd en verandert dus niet.

Nee, dat kan niet. Het idee achter counseling is dat er een individueel interactief proces ontstaat tussen de zorgverlener en de zwangere. Groepsvoorlichting kan eventueel wel een plaats hebben in de voorbereiding op het individuele counselingsgesprek.

Hierover zijn geen afwijkende afspraken gemaakt. Uitzonderingen zijn altijd mogelijk na een gesprek met het Regionaal Centrum (en eventueel beoordeling van de kwaliteit door het Regionaal Centrum).