Counseling

Wie betaalt de counseling voor de zwangere?

De zorgverzekering betaalt voor de zwangere de kosten van het counselingsgesprek, dit gaat niet ten koste van haar eigen risico. Voor de screeningsonderzoeken zelf moet zwangere soms wel betalen. Raad de zwangere daarom altijd aan haar polis te controleren of contact op te nemen met haar zorgverzekeraar.

Moet ik nog steeds counselen over de combinatietest?

Ja, dat moet. Feit is wel dat nog maar weinig zwangeren kiezen voor de combinatietest. Het is daarom niet nodig om heel uitgebreid bij deze screeningsmethode stil te staan. Als het Ministerie van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport besluit dat de combinatietest uit het aanbod verdwijnt, zullen we counselors hierover tijdig informeren. 

Hoeveel extra tijd kost de counseling voor de 13 wekenecho?

Het tarief wordt hoger en de tijd neemt toe. Meer details hierover - en tips over hoe u de counseling kunt organiseren - worden later bekend gemaakt in de nieuwsbrieven en op www.pns.nl.

Hoe wordt een indicatie gesteld voor  een GUOgeavanceerd echoscopisch onderzoek type 1 in het eerste trimester?

Wanneer een zwangere een indicatie heeft voor een GUO type 1 in het tweede trimester, neemt de verloskundig zorgverlener contact op met een Centrum voor Prenatale Diagnostiek. Daar wordt bepaald of de zwangere ook een indicatie heeft voor een GUO type 1 in het eerste trimester. Of dat zij een eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek krijgt aangeboden. Hoe de vervolgstappen worden geregeld, kan per Centrum voor Prenatale Diagnostiek verschillen.

Het Centrum voor Prenatale Diagnostiek trieert op basis van onderstaande indicaties:

  • Indicaties die waarschijnlijk met 13 weken zichtbaar zijn of;
  • Monochoriale zwangerschap of grotere meerling dan gemelli of;
  • Zwangere met belaste obstetrische voorgeschiedenis.

Wie counselt een zwangere als er een indicatie is voor een GUOgeavanceerd echoscopisch onderzoek type 1?

Het kan zijn dat de verloskundig zorgverlener zelf nog een deel van de counseling moet doen. Dat hangt af van de indicatie die een zwangere heeft. Dit zijn de mogelijke scenario’s:

  • Indicatie voor GUO type 1 in eerste én tweede trimester?
    Counsel over NIPTniet-invasieve prenatale test (indien zwangere dit wil). Counseling over de GUO’s vindt plaats in het Centrum voor Prenatale Diagnostiek.
  • SEOstructureel echoscopisch onderzoek in eerste trimester en indicatie GUO type 1 in tweede trimester?
    Counsel over eerste trimester SEO én NIPT (indien de zwangere meer wil weten over deze onderzoeken). Counseling over de GUO type 1 in het tweede trimester vindt plaats in het Centrum voor Prenatale Diagnostiek.
  • Geen GUO type 1 indicatie?
    Counsel over het eerste en tweede trimester SEO en de NIPT (indien de zwangere meer wil weten over deze onderzoeken).
  • Zwangere heeft GUO 1 indicatie, maar wil een SEO?
    Counsel over het SEO (in het eerste of tweede trimester).

Leg in alle gevallen vast dat het gaat om een indicatie GUO type 1. Zie ook de Kwaliteitseisen eerste trimester SEO Inclusief kwaliteitsstandaard.

Als een zwangere bij de counseling al aangeeft geen vaginale echo te willen, mag er dan wel een 13 wekenecho ingepland worden?

Ja zeker, de zwangere mag een vaginale echo altijd weigeren. Het weigeren van de vaginale echo wordt vastgelegd in het echoverslag.  Voor alle duidelijkheid: in eerste instantie vindt het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek altijd abdominaal plaats.

Hoe vindt de aanvraag van het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek plaats?

De counselor vraagt het eerste trimester SEO digitaal aan. Dat kan op twee manieren:

  1. Aanvraag vanuit het eigen bronsysteem (Astraia, ChipSoft, Epic, Mosos, Onatal, Orfeus of Vrumun).
    Aanvragen worden door het bronsysteem naar Peridos gestuurd. De leveranciers van de bronsystemen werken aan de benodigde aanpassingen.
  2. Aanvraag vanuit Peridos

Kan de aanvraag niet vanuit het eigen bronsysteem gedaan worden? Dan kan de aanvraag direct in Peridos plaatsvinden.
Let op! Voor zwangeren zonder BSNBurgerservicenummer vindt de aanvraag van het eerste trimester SEO altijd plaats via Peridos. Peridos maakt voor een zwangere zonder BSN een unieke Peridoscode aan die de counselor meegeeft aan de zwangere.

Kun je voor het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek vooraf een conceptaanvraag aanmaken?

Dat kan. De counselor kan alle gegevens in het bronsysteem of in Peridos klaarzetten en later de aanvullende gegevens toevoegen en de aanvraag verzenden.

Verlopen de aanvraag en uitslag van het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek hetzelfde als bij de NIPTniet-invasieve prenatale test ?

Nee, niet helemaal. Het eerste trimester SEO aanvragen kan naar verwachting straks via het bronsysteem en hoeft dan dus niet via Peridos te verlopen.
De aanvraag van de NIPT verloopt altijd via Peridos:

  • voor het eerste trimester SEO hoeft de verloskundig zorgverlener niets uit te printen voor de zwangere, de echoscopist kan de aanvraag namelijk bekijken in Peridos.
  • voor de NIPT print de verloskundig zorgverlener de aanvraag wel uit.

Voor de uitslag geldt:

  • de verloskundig zorgverlener van het eerste trimester SEO krijgt de uitslag níet teruggekoppeld via Peridos.
  • bij de NIPT wél

.

Kunnen zwangeren zonder een Nederlandse zorgverzekering en/of zonder BSNBurgerservicenummer meedoen?

Dat kan. Ook zwangeren zonder BSN of Nederlandse zorgverzekering kunnen kiezen voor het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek . Wel is het een voorwaarde dat de zwangere verloskundige zorg krijgt in Nederland. Deze regeling geldt overigens niet voor de NIPTniet-invasieve prenatale test .

Het echo-onderzoek

Mag een zwangere (tegen betaling) al eerder dan 1 september 2021 een eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek laten doen?

Het eerste trimester SEO is vergunningsplichting in het kader van de WBO (Wet op het Bevolkingsonderzoek). Dat betekent dat een eerste trimester SEO niet mag worden uitgevoerd vóór 1 september 2021.  Ook niet tegen betaling.

Moet je het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek bij voorkeur zo laat mogelijk maken? Dan is alles beter te zien toch?

Nee, dat is niet zo. Als de zwangerschap richting 14 weken gaat, wordt de beoordeling vaak lastiger vanwege de ligging van het kind in de uterus. Het heeft dan ook de voorkeur om het eerste trimester SEO rond 13 weken zwangerschap uit te voeren en in ieder geval tussen de 12+3 en de 14+3 weken.

Als vrouwen pas > AD15 ontdekken zwanger te zijn, kunnen ze dan geen eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek meer laten doen?

Het eerste trimester SEO mag worden uitgevoerd tussen 12+3 en 14+3 en bij hoge uitzondering 2 dagen eerder of later. Als de zwangerschap daarna wordt vastgesteld, kan zij geen eerste trimester SEO meer laten uitvoeren. Zij kan in dat geval vanaf 18 weken een tweede trimester SEO laten doen.

Kan een zwangere een gedeeltelijke eerste trimester SEO laten uitvoeren?

Zwangeren die besluiten een eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek te laten verrichten, kiezen daarmee voor onderzoek van het hele kind. De echoscopist zal alle aandoeningen die zij ziet communiceren. De zwangere kan er niet voor kiezen bepaalde aandoeningen niet te willen weten.

Is een revisie mogelijk bij een zeer moeizame beeldvoering of moeizame ligging?

Nee. Het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek wordt niet herhaald. Wijs de zwangere erop dat ze een tweede trimester SEO kan laten uitvoeren. Stuur de zwangere bij twijfel wel door naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek.

Hoe ga ik om met een zwangere met een hoog BMIBody Mass Index. De BMI is een index die de verhouding tussen lengte en gewicht bij een persoon weergeeft. De BMI wordt veel gebruikt om een indicatie te krijgen of er sprake is van overgewicht of ondergewicht.?

Zwangeren met een hoge BMI kunnen deelnemen aan het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek . Soms is de beeldvorming abdominaal onverwacht goed. Maar de kans bestaat dat bij zwangeren met een hoog BMI vaker een vaginale echo moet worden aangeboden. Een vaginale beoordeling van de foetale anatomie levert bij zwangeren met morbide obesitas bij 13 weken soms meer op dan bij 20 weken.

Wat doe ik als de echo na 35 minuten nog incompleet is?

Geef dan bij de conclusie aan dat het onderzoek incompleet is. En vermeld welke structuren niet te beoordelen waren (dus: ‘niet beoordeelbaar’, bijvoorbeeld door de ligging van het kind). Als u wegens tijdgebrek een structuur niet hebt kunnen beoordelen, vult u in ‘niet beoordeeld’. Het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek wordt niet herhaald, u biedt de zwangere geen vervolgonderzoek aan. U verwijst alleen naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek als u een afwijking vermoedt of daarover twijfelt.

Wanneer voer ik een eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek vaginaal uit?

In eerste instantie wordt het eerste trimester SEO abdominaal uitgevoerd. Mocht de echoscopist de te beoordelen structuren niet goed in beeld kunnen brengen, kan deze de zwangere voorstellen een vaginale echo te doen. Wees daar niet terughoudend in. Als de zwangere geen bezwaar heeft tegen een vaginale echo, kan de echoscopist deze uitvoeren. Neem daarbij wel de voorwaarden op grond van de Wet BIG in acht. De vaginale echo is namelijk een voorbehouden handeling.

Moet het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek bij hetzelfde echocentrum worden uitgevoerd als het tweede trimester SEO?

Het heeft de voorkeur om de onderzoeken in hetzelfde echocentrum uit te laten voeren. Maar dat is niet verplicht.

Wat als een zwangere geen GUOgeavanceerd echoscopisch onderzoek type 1 wil in een Centrum voor Prenatale Diagnostiek, maar wel een eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek ?

Dat mag, maar als een zwangere met een indicatie voor een GUO type 1 in het eerste trimester toch bij de eerste trimester SEO-echoscopist komt, dan dient deze de zwangere erop te wijzen dat zij (mogelijk) in een Centrum voor Prenatale Diagnostiek moet worden gezien. De echoscopist moet de zwangere er ook op wijzen dat een eerste trimester SEO niet gelijkwaardig is aan een GUO type 1. Kiest de zwangere voor een eerste trimester SEO? Leg deze afwijkende gang van zaken en de gegeven voorlichting dan, met toelichting van reden, vast in het dossier. Vermeld dit ook in het dossier, in geval van verwijzing.

Blijft de termijnecho bestaan met de invoering van het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek ?

Het eerste trimester SEO (in onderzoekssetting) wordt toegevoegd aan het reguliere aanbod van echo’s in de zwangerschap en van onderzoeken binnen de prenataletijdens de zwangerschap screeningonderzoek . De termijnecho blijft dus bestaan. Wel is één van de doelen van de wetenschappelijke IMITAS studie naar het eerste trimester SEO om te onderzoeken wat de gevolgen van deze echo zijn voor de termijnecho, de NIPTniet-invasieve prenatale test en de 20 wekenecho.

Er zijn bij de termijnecho afwijkingen zichtbaar. Moet er gewacht worden tot het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek of mag iemand direct door naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek?

De termijnecho is niet bedoeld om ook prenataletijdens de zwangerschap screeningonderzoek uit te voeren: maar als de echoscopist ‘per ongeluk’ bij een termijnecho ziet dat sprake is van een congenitale afwijking dan dient de zwangere hierover te worden geïnformeerd. Als de zwangere dat wil, kan ze worden verwezen naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek. Het is dan dus niet nodig te wachten tot het eerste trimester SEO.

Waarom mag er geen NIPTniet-invasieve prenatale test meer worden uitgevoerd als het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek afwijkend is?

Op het moment dat het eerste trimester SEO afwijkend is, wordt in het Centrum voor Prenatale Diagnostiek bepaald wat de juiste vervolgzorg is voor deze zwangere.  Op die manier krijgt de zwangere de best passende zorg aangeboden. Wilde de zwangere mee doen aan de NIPT, maar heeft ze op dat moment nog geen bloed laten prikken? Dan wordt de aanvraag voor de NIPT ingetrokken door de counselor.

Waarom mag er geen eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek meer worden uitgevoerd als de NIPTniet-invasieve prenatale test afwijkend is?

Op het moment dat de NIPT afwijkend is, wordt in het Centrum voor Prenatale Diagnostiek bepaald wat de juiste vervolgzorg is voor deze zwangere. Op die manier krijgt de zwangere de best passende zorg aangeboden. Heeft de zwangere al een eerste trimester SEO gepland? Dan zegt de counselor deze afspraak af.

Moet de uitslag van de NIPTniet-invasieve prenatale test bekend zijn, voordat het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek wordt uitgevoerd?

Nee, dat hoeft niet. Als de zwangere bloed heeft laten prikken voor de NIPT en de uitslag nog niet binnen heeft, mag de echoscopist het eerste trimester SEO gewoon uitvoeren. De NIPT uitslag is geen voorwaarde voor het uitvoeren van het eerste trimester SEO.

Een zwangere doet een NIPTniet-invasieve prenatale test . Een paar dagen later blijkt dat zij een afwijkende uitslag heeft bij het eerste trimester. Wordt de NIPT dan stopgezet?

Nee, dan wordt de NIPT doorgezet. Alleen als de zwangere nog géén bloed heeft afgenomen, wordt de aanvraag voor de NIPT teruggetrokken en vertelt de verloskundig zorgverlener de zwangere dat zij geen bloed voor de NIPT hoeft te prikken. Bij het counselingsgesprek is het handig de zwangere erop te wijzen altijd zo laat mogelijk te betalen voor de NIPT. Dan hoeven er zo min mogelijk terugbetalingen gedaan te worden. 

Is een afwijkende combinatietest ook een exclusiecriterium voor het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek ?

Ja dat klopt, bij een afwijkende combinatietest kan de zwangere niet meer meedoen aan het eerste trimester SEO. En bij een afwijkend eerste trimester SEO kan de zwangere niet meer meedoen aan de combinatietest. Als na een GUOgeavanceerd echoscopisch onderzoek type 2 geen aanwijzingen voor een afwijking worden gevonden, kan de zwangere wel gebruikmaken van de combinatietest.

Kan ik het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek en de combinatietest als één onderzoek aanbieden?

Nee, het eerste trimester SEO en de combinatietest moeten altijd gescheiden worden aangeboden. Het zijn twee verschillende onderzoeken, gericht op andere aandoeningen en afwijkingen. Dat moet voor de zwangere ook duidelijk zijn. Het is daarom niet mogelijk om de onderzoeken gecombineerd aan te bieden en de landelijk vastgestelde prijs aan te passen. Overigens wordt de combinatietest op dit moment nog maar heel weinig uitgevoerd.

Als de zwangere bewust voor beide onderzoeken kiest, mág je de combinatietest en het eerste trimester SEO direct achter elkaar inplannen (tegen de landelijk vastgestelde prijzen). Maar dit betekent wel dat de combinatietest áltijd door een bevoegde NTNekplooimeting -echoscopist moet worden gedaan en het eerste trimester SEO door een echoscopist die opgeleid is tot eerste trimester SEO-echoscopist. De NT-meting binnen het eerste trimester SEO dient een ander doel. Er vindt geen kwaliteitsbeoordeling op plaats en er hangt geen berekening aan vast. Ook in die zin gaat het hier dus echt om heel andere onderzoeken.

Wetenschappelijke studie

Krijgt een deelnemer aan de IMITAS studie zowel een eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek als een tweede trimester SEO?

Het eerste en tweede trimester SEO vervangen elkaar niet. De onderzoeken lijken veel op elkaar, maar het gaat hier om twee afzonderlijke echo’s op heel verschillende momenten in de zwangerschap. De zwangere is nergens toe verplicht en kan kiezen voor één van de twee echo’s, beide echo’s of geen echo. Ook belangrijk: alleen het eerste trimester SEO wordt uitgevoerd in het kader van de IMITAS studie.

Hoe geeft een zwangere toestemming voor deelname aan de studie?

Een zwangere kan alleen deelnemen aan het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek , als zij meedoet aan de wetenschappelijke IMITAS studie. Daarvoor moet zij bij de counselor een toestemmingsformulier tekenen. Het toestemmingsformulier komt beschikbaar op www.peridos.nl/eerste-trimester-seo en via de bronsystemen en Peridos. Wil een zwangere deelnemen aan de NIPTniet-invasieve prenatale test ? Dan tekent zij daarvoor een apart toestemmingsformulier.

Hoe en hoe lang wordt het toestemmingsformulier bewaard?

De counselor bewaart het toestemmingsformulier 20 jaar. Dat kan op papier of (liefst) digitaal. De bewaartermijn van 20 jaar voor medische dossiers is bepaald in de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO).

Hoe weet een echoscopist of het toestemmingsformulier is ondertekend?

De counselor geeft in Peridos aan of de zwangere toestemming heeft gegeven. De echoscopist ziet dus niet het toestemmingsformulier, maar alleen dat er toestemming is gegeven.

Vervolgonderzoek

Mag een zwangere bij wie er een verdenking voor afwijking is bij het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek , het vervolgonderzoek weigeren?

Een zwangere mag altijd stoppen, op ieder moment. Vervolgonderzoek is niet verplicht.

Tarief en uitbetaling

Hoe lang duurt het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek en welk tarief wordt gerekend?

Het tarief bedraagt € 110,70 voor een tijdsduur van 35 minuten. Het tarief is vastgesteld in samenwerking met de  Beroepsvereniging Echoscopisten Nederland (BENBeroepsvereniging Echoscopisten Nederland ), de Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOVKoninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen ) en de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOGNederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie ).

Kijk voor de opbouw van het tarief onder het uitklapblok 'tarief' op deze pagina.

Wie betaalt het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek ?

Het eerste trimester SEO wordt betaald vanuit de Rijksbegroting. De betaling verloopt vanuit het Ministerie van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, via de Regionale Centra, naar de echocentra. Voor de zwangere zijn er geen kosten verbonden aan het eerste trimester SEO.

Hoe snel wordt de echo uitbetaald na het invoeren van de uitslag van de echo?

Na het invoeren van de uitslag wordt automatisch een declaratie aangemaakt in Peridos. Alle declaraties die tot en met de 15e van de maand betaalbaar zijn gesteld, worden door het Regionaal Centrum uiterlijk de 23e van de maand uitbetaald aan het echocentrum.

Kwaliteit en beleid

Hoe ga je ermee om als de CRLcrown-rump-length bij een eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek afwijkt van een eerdere termijnbepaling?

Het is niet de bedoeling om aan de hand van de metingen bij het eerste trimester SEO de termijn bij te stellen.

Hoe betrouwbaar is het meten van de biometrie bij deze termijn?

De volledige biometrie moet worden gemeten bij het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek , met uitzondering van de BPD. Hiermee kunnen onder andere opvallende wanverhoudingen (zoals bijvoorbeeld ‘grote HC, kleine AC’) worden opgespoord. Let op: de biometrie is onderdeel van de wetenschappelijke studie. Dit zal inzicht geven in de betrouwbaarheid van de metingen bij deze termijn.

Als het geslacht van de foetus wel duidelijk is te zien, 'mag' je daar dan wel een uitspraak over doen?

De echoscopist doet geen uitspraak over het geslacht. Het beoordelen van het geslacht is geen onderdeel van de Kwaliteitsstandaard. Daarnaast is de betrouwbaarheid bij deze termijn nog onvoldoende. Bovendien kan zo’n uitspraak leiden tot ongewenst gedrag waarbij de zwangere het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek zo laat mogelijk laat uitvoeren. 

Moet de NTNekplooimeting altijd gemeten worden?

De NT-meting is bij het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek   altijd noodzakelijk, het is een onderdeel van het protocol.
Meet de NT dus standaard. Bij het zogenoemde ‘eyeballing’ (meten ‘op het oog’) kan een vergroting van de NT mogelijk gemist worden. Daarom is afgesproken standaard te meten.

 

Mogen zwangeren de NTNekplooimeting -meting bij het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek weigeren?

De NT-meting is onderdeel van het protocol en deze wordt standaard gemeten. Zwangeren kunnen er niet voor kiezen, géén NT-meting te doen. De nek, en daarmee de NT, staat altijd op een beeld dat gemaakt moet worden om de andere structuren die genoemd staan in de Kwaliteitsstandaard te bekijken.

Wat doe ik bij een NTNekplooimeting -meting die groter is dan P95, maar kleiner dan 3,5 mm?

Houd in dit soort gevallen het aantal mm aan als graadmeter voor een eventuele verwijzing. Een NT kleiner dan 3,5 mm is dus geen reden voor verwijzing naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek.

Hoe verhouden de vlakken waarin de beoordeling plaats moeten vinden en de doorsneden die voor het logboek vereist zijn, zich tot elkaar?

Ze zijn allebei belangrijk voor een goede beoordeling. Echoscopie is een dynamisch proces. Het ongeboren kind wordt vanuit verschillende vlakken bekeken. Voor het logboek moet u de doorsneden aanhouden die zijn vastgelegd in de kwaliteitsbeoordeling. Maar dat mag u er niet van weerhouden het kind ook te bekijken in andere doorsneden. Ook die geven u namelijk veel informatie.

In hoeveel plaatjes moeten de extremiteiten worden vastgelegd?

Dit mag in vier plaatjes:
•    Twee opnamen van de beoordeling arm en hand rechts en arm en hand links. Alle lange
pijpbeenderen moeten zichtbaar zijn.  
•    Twee opnamen van de beoordeling been en voet rechts en been en voet links. Alle lange
pijpbeenderen moeten zichtbaar zijn.
Belangrijk: ‘rechts’ en ‘links’ annoteren.

Moet de rug van het kind boven liggen, bij het beoordelen?

Nee, dat hoeft niet. Als het ‘doorlopen’ van de huid maar goed te zien is. Met de rug ‘boven’ zal dit makkelijker zijn, maar het kan ook op een andere manier.

Bij de beoordeling van de wervelkolom zijn de onderste werveltjes vaak nog niet goed zichtbaar. Moet ik verwijzen als ze niet zichtbaar zijn?

Nee, er wordt bij het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek niet naar de wervels van de wervelkolom gekeken. Er wordt alleen gekeken of de huid ‘doorloopt’.

Is een schisis onderdeel van het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek ?

Het eerste trimester SEO heeft niet als doel om te beoordelen of er een schisis is. Wel wordt gekeken naar het profiel van het kind. Soms is daarbij heel duidelijk een schisis of micrognatie zichtbaar. Verwijs in dat geval naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek.

Moeten de nieren ook worden beoordeeld?

De nieren hoeven niet te worden beoordeeld. Deze zijn vaak moeilijk te beoordelen bij deze termijn. In sommige gevallen kan echter wel direct iets opvallends of afwijkends aan de nieren worden opgemerkt. Dan wordt de zwangere verwezen naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek. Verwijzen hoeft niet bij een vermoeden op een nieragenesie. De nieren worden bij het tweede trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek beoordeeld.

Wat als de echoscopist geen maagvulling ziet?

Maagvulling is (bijna) altijd zichtbaar. Als er toch geen maagvulling te zien is, registreert de echoscopist dat, maar dit is geen reden voor verwijzing naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek.

Wat moet worden geregistreerd met betrekking tot de placenta?

De echoscopist dient de placenta te bekijken, maar de lokalisatie is geen reden om te verwijzen. Er dient wel een afwijkende placenta te worden geregistreerd als er bijvoorbeeld sprake is van een molazwangerschap of een tumor in de placenta. Maar niet omdat de lokalisatie afwijkend is.

Moet de femurlengte horizontaal worden gemeten en hoe zit het met de vergroting?

De extremiteiten kunnen lastig in beeld te brengen zijn bij deze termijn. De femurlengte hoeft niet horizontaal te worden gemeten. Zorg voor voldoende vergroting: met behoud van de scherpte van het beeld. 

Moet het aantal navelstrengvaten worden beoordeeld?

Het aantal navelstrengvaten hoeft niet te worden beoordeeld. Bij deze termijn kan makkelijk de indruk gewekt worden dat het er maar twee zijn, terwijl dat niet zo is. Dat kan dus snel (en mogelijk onnodig) leiden tot ongerustheid bij de zwangere. Vandaar dat beoordelen niet hoeft.

Wordt ook gekeken naar de stand van de handen en de voeten?

De echoscopist dient alleen te kijken naar de aanwezigheid van de handen en de voeten. Wel is een afwijkende stand van de voeten soms heel duidelijk te zien. In dat geval verwijst de echoscopist naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek. Omdat een vroege diagnose later ook weer gecorrigeerd kan worden, is de stand van de handen en voeten geen onderdeel van het protocol. Bij het tweede trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek wordt er wel naar gekeken.

Tot welke week van de zwangerschap is een omfalocele nog fysiologisch?

Tot een CRLcrown-rump-length van 45mm kan een omfalocele nog fysiologisch zijn. Het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek wordt verricht bij een termijn die daarboven valt. Dus in principe is er geen sprake van een fysiologische omfalocele. Daarom verwijst de echoscopist bij een zichtbare omfalocele altijd naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek.

Verwijs je de zwangere bij het zien van polydactylie?

Vingers tellen hoeft niet, maar een polydactylie kan wel opvallen. Bied de zwangere in dat geval vervolgonderzoek aan in een Centrum voor Prenatale Diagnostiek.

Stel, iemand weigert een vaginale echo. Moet ik het onderzoek dan proberen af te maken (voor zover dit lukt) of breek ik het af?

Probeer het onderzoek in elk geval zo goed mogelijk abdominaal af te ronden, als de zwangere een vaginale echo weigert. Geef bij onvoldoende beeldvorming het volgende aan:

  • Dat niet alles zichtbaar was en waarom het niet zichtbaar was (bijvoorbeeld: de foetus ligt ongunstig).
  • Welke organen of structuren niet zijn gezien.
  • Dat er op dat moment geen aanwijzingen zijn om een afwijking te vermoeden.
  • Dat bij de 20 wekenecho opnieuw gekeken kan worden.

Als het niet lukt om alles volgens het protocol te beoordelen, is dat dan een reden om te verwijzen voor een GUOgeavanceerd echoscopisch onderzoek type 2 in het eerste trimester?

Nee, dat is geen reden om te verwijzen, tenzij de echoscopist een aanwijzing heeft voor een afwijking of twijfelt of er aanwijzing is voor een afwijking. Het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek wordt niet herhaald. De zwangere heeft de mogelijkheid om deel te nemen aan het tweede trimester SEO.

Hoe zit het met de thermal index en de mechanical index in relatie tot color Doppler?

Echoscopie is veilig voor de foetus. Wel is het belangrijk dat het onderzoek beperkt blijft tot wat medisch echt noodzakelijk is. Dit geldt met name voor het gebruik van color Doppler. Bij color Doppler komt energie vrij (hoewel minder energie dan bij pulsed Doppler). Vanaf 12 weken is de vruchtzak zo groot dat het warmte-effect minder speelt. Door in het eerste trimester color Doppler te gebruiken, is het mogelijk het hart van de foetus beter te beoordelen (de vulling van beide kamers is aan te tonen). Voor een veilig gebruik van ultrageluid in de zwangerschap moeten de TI (thermal index) en de MI (mechanical Index) wel beide ≤1 blijven. De meeste echo-apparaten zijn al geprogrammeerd om deze waardes in de veilige zone te houden.

Wat is het verschil tussen ‘niet beoordeeld’ en ‘niet beoordeelbaar’?

Soms lukt het bij het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek niet om het hele protocol te doorlopen en alles goed in beeld te brengen. De echoscopist moet dan in het dossier toelichten waardoor dat komt. Er zijn twee mogelijkheden:

-    Structuur niet beoordeelbaar. Dat wil zeggen: ik heb geprobeerd er naar te kijken, maar het is niet gelukt om het goed in beeld te brengen. Bijvoorbeeld door de ligging van het kind of obesitas van de zwangere.
-    Structuur niet beoordeeld. Dat wil zeggen: ik heb er niet naar gekeken. Dit zal zelden voorkomen (bijvoorbeeld als de zwangere met spoed weg moet en het onderzoek niet geheel afgerond kan worden ). Let op: het uitgangspunt is natuurlijk dat alles conform de kwaliteitseisen goed wordt bekeken.

In beide gevallen hoeft het eerste trimester SEO niet herhaald te worden. Maar als de echoscopist een aanwijzing heeft voor een afwijking of daarover twijfelt, wordt de zwangere verwezen naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek.

Wanneer gebruik ik de term ‘niet beoordeelbaar’ in het protocol en wanneer ‘niet beoordeeld ’?

Beide termen worden gebruikt bij het beoordelen van structuren. Lukt het de echoscopist om de een of andere reden niet om het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek compleet uit te voeren? Vraag de zwangere dan om even rond te lopen en probeer het nog eens. Of bied een vaginale echo aan.

  • Als de betreffende structuur dan nog steeds niet te beoordelen is, vermeld dan: ‘structuur niet beoordeelbaar’.
  • Als het om bepaalde redenen niet mogelijk is om het hele echo-onderzoek conform de kwaliteitseisen af te ronden (en dus naar alle structuren te kijken), vermeld dan: 'niet beoordeeld' bij alle niet beoordeelde structuren. Dit zal zelden of nooit voorkomen.

Wanneer gebruiken we de term ‘incompleet onderzoek’ en wanneer de termen ‘niet beoordeelbaar’ en ‘niet beoordeeld’?

In het protocol is bij het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek het volgende afgesproken:
-    Bij het beoordelen van afzonderlijke structuren spreken we van ‘niet beoordeelbaar’ of ‘niet-beoordeeld’. Gebruik bij de beoordeling van structuren dus nooit de term ‘incompleet onderzoek’.
-    De term ‘incompleet onderzoek’ kan alleen een eindconclusie zijn van het hele onderzoek: als meerdere structuren niet ‘beoordeelbaar’ of ‘niet beoordeeld’ zijn.

Een ‘incompleet onderzoek’ is geen reden om de zwangere te verwijzen of om het eerste trimester SEO te herhalen. Alleen als de echoscopist een aanwijzing heeft voor een afwijking of daarover twijfelt, wordt de zwangere verwezen naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek.

Stel, ik zie meteen een afwijking, zoals acranie. Dan kan ik me voorstellen dat ik verder geen beoordeling doe. Vermeld ik dan ‘niet beoordeeld’?

De stelregel is altijd: probeer in principe altijd het hele protocol af te ronden. Ook na het zien van een sterke aanwijzing voor een afwijking. Lukt dat om de een of andere toch niet? Zet dan bij alle structuren waar niet meer naar gekeken is: ‘niet beoordeeld’. Zijn sommige structuren nog wel bekeken, maar lukte het niet om ze goed te beoordelen? Noteer dan ‘niet beoordeelbaar’. Zet bij de eindconclusie ‘verdenking afwijking’. Verwijs de zwangere in dit geval naar een Centrum voor Prenatale Diagnostiek omdat er een aanwijzing is voor een afwijking.

Hoe wordt de uitslag geregistreerd en gedeeld?

De echoscopist voert het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek  uit en legt alles vast in het brondossier:

  • De bevindingen voor alle structuren.
  • De methode van het eerste trimester SEO, de conclusie en het advies.

Vervolgens verstuurt de echoscopist de uitslag:

  • Vanuit het bronsysteem naar Peridos (minimaal tweewekelijks).
  • Via de reguliere weg, zoals ook bij het tweede trimester SEO, naar de verwijzer.

Kan de verwijzer de uitslag zien in Peridos?

Nee, de verwijzer kan de uitslag niet zien in Peridos.

Documenten

Welke folders komen beschikbaar?

Sinds 1 juli zijn de nieuwe folders voor zwangeren te bestellen in de webshop. De huidige folder over de 20 wekenecho is vervangen door een nieuwe, uitgebreidere versie waarin ook de (nieuwe) informatie over de 13 wekenecho is opgenomen. Deze folder heeft als titel De 13 wekenecho en de 20 wekenecho. Daarnaast is er een geactualiseerde versie van de folder De NIPTniet-invasieve prenatale test en de combinatietest.

Ook de opmaak van beide folders is aangepast en opgefrist. De nieuwe versies vervangen per 1 augustus de huidige exemplaren. We willen u vragen om vanaf dan de oude folders niet meer te gebruiken. Tip: houd uw bestellingen altijd klein. Liever regelmatig een kleine bestelling, dan bij een herdruk een grote voorraad weggooien.

In welke talen komen de folders beschikbaar?

De gedrukte folders zijn in het Nederlands. Op www.pns.nl verschijnen vertalingen van de folders in het Engels, Arabisch, Turks en Pools.

Praktisch informatie

Moet iedere echoscopist een logboek indienen voor het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek ?

Ja, alle echoscopisten met een kwaliteitsovereenkomst voor het eerste trimester SEO (dus: alle echoscopisten die een eerste trimester SEO mogen uitvoeren) moeten 3 tot 6 maanden na de start een logboek inleveren. Hierover wordt u later via het Regionaal Centrum geïnformeerd.

Als ik eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek ’s ga verrichten, moet ik dan ook tweede trimester SEO’s blijven doen?

Nee, dat hoeft niet. U mag ook een keuze maken. Het heeft wel de voorkeur dat u beide doet. En het eerste trimester SEO wordt ingevoerd in onderzoekssetting, dus het maakt de komende jaren geen onderdeel uit van de reguliere screeningonderzoek . Mogelijk wilt u daarom wel aan de kwaliteitseisen van het tweede trimester SEO blijven voldoen. Als u ervoor kiest om beide uit te voeren, dient u vanzelfsprekend ook te voldoen aan de kwaliteitseisen voor het eerste en tweede trimester SEO (waaronder de aantallen te verrichten SEO’s).

Ik wil geen eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek ’s doen, mag ik ook alleen tweede trimester SEO’s blijven doen?

Ja, u bent niet verplicht ook het eerste trimester SEO  te doen

Kan het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek door een basis echoscopist wordt uitgevoerd, onder supervisie van een SEO-echoscopist?

Nee dat mag niet. Het eerste trimester SEO mag uitsluitend worden uitgevoerd door een echoscopist die de opleiding tot eerste trimester SEO-echoscopist heeft afgerond en een kwaliteitsovereenkomst heeft met een Regionaal Centrum.

Ik verwacht capaciteitsproblemen in mijn centrum. Wat moet ik doen?

Als u door de komst van het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek in uw echopraktijk of counselingspraktijk problemen met de capaciteit verwacht, neem dan zo spoedig mogelijk contact op met uw Regionaal Centrum.

Wat moet ik doen als ik vermoed dat ik de aantallen niet ga halen?

Voor een goede kwaliteit van de uitvoering is het belangrijk dat de echoscopist de echo’s minimaal een aantal keren uitvoert en daarmee voldoet aan de gestelde minimum aantallen. Neem contact op met uw Regionale Centrum als u het vermoeden heeft dat u de verplichte aantallen niet haalt.

Hoe blijf ik op de hoogte van updates over de invoering van het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek ?

Professionals die een kwaliteitsovereenkomst hebben met een Regionaal Centrum worden via nieuwsbrieven op de hoogte gehouden. Actuele informatie vindt u ook op deze website.