Vanaf 1 september 2021 wordt het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek (in onderzoekssetting) aangeboden. Zwangeren kunnen dan kiezen voor een structureel echoscopisch onderzoek rond de 13e week van de zwangerschap om hun ongeboren kind te laten onderzoeken op structurele afwijkingen. Het eerste trimester SEO wordt aangeboden in het kader van de landelijke, wetenschappelijke IMITAS studie. Gebruik de term 13 wekenecho in de communicatie met zwangeren.

Achtergrond

Eind 2016 adviseerde de Gezondheidsraad de minister van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om een landelijk wetenschappelijke studie te doen naar het aanbieden van een echo rond de 13e week van de zwangerschap. Reden voor dit advies is dat veel lichamelijke structurele afwijkingen die nu bij het tweede trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek worden opgespoord, al eerder ontdekt kunnen worden. Een studie moet uitwijzen wat een eerste trimester SEO oplevert en hoe zwangeren de echo ervaren. In navolging van het advies van de Gezondheidsraad, vroeg het ministerie van VWS het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu in 2018 om een verkenning te doen naar de landelijke invoering van het eerste trimester SEO. Tijdens deze verkenning zocht het RIVM uit wat nodig is om zo’n invoering in onderzoekssetting vorm te geven.

De Verkenning 13 wekenecho is op 21 mei 2019 door het RIVM opgeleverd. Op 3 juli 2019 vroeg het ministerie van VWS het RIVM om de voorbereidingen voor de invoering van het eerste trimester SEO (in onderzoekssetting) in gang te zetten. Sindsdien bereidt het RIVM de invoering voor, die naar verwachting in het tweede deel van 2021 plaatsvindt. Voor de invoering van het eerste trimester SEO werkt het RIVM-CvBCentrum voor Bevolkingsonderzoek  nauw samen met de veldpartijen: de NVOGNederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie , KNOVKoninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen , BENBeroepsvereniging Echoscopisten Nederland en de Regionale Centra.
 

Doel

Het doel van het eerste trimester SEO is om in een vroeg stadium te onderzoeken of het ongeboren kind lichamelijke afwijkingen heeft. Ernstige afwijkingen - zoals een open schedel of groot defect in de buikwand - kunnen mogelijk vroeg in de zwangerschap worden ontdekt.
 

Onderzoeksperiode

Het eerste trimester SEO kan worden uitgevoerd van 12+3 weken tot en met 14+3 weken zwangerschap.
 

Kwaliteitseisen

Binnen het programma prenataletijdens de zwangerschap  screeningonderzoek  zijn landelijke kwaliteitseisen vastgesteld voor de uitvoering van de screening. Ook voor het eerste trimester SEO zijn kwaliteitseisen ontwikkeld.
 

Exclusiecriteria

  • Indicatie voor GUOgeavanceerd echoscopisch onderzoek type 1 in het eerste trimester.
  • Zwangeren jonger dan 16 jaar.
  • Afwijkende NIPTniet-invasieve prenatale test .
     

Uitslag

Zie de publiekspagina over de uitslag van de 13 wekenecho.
 

Nevenbevindingen

Naast structurele afwijkingen kunnen andere afwijkingen gevonden worden die relevant zijn en waarbij vervolgonderzoek nodig is. De uitkomsten van de wetenschappelijke studie (de IMITAS studie) zullen informatie geven over de mogelijke nevenbevindingen bij het eerste trimester SEO.
 

Vergelijking eerste trimester SEO en tweede trimester SEO

Het eerste en tweede trimester SEO hebben hetzelfde doel. Ze vervangen elkaar niet, maar vullen elkaar aan. Het verschil is dat het eerste trimester SEO eerder in de zwangerschap plaatsvindt. Hoewel het kind rond 13 weken kleiner en minder ver ontwikkeld is dan rond 20 weken, zijn sommige (ernstige) afwijkingen wel te zien. Het komt regelmatig voor dat deze niet met het leven verenigbaar zijn. Als de echoscopist een afwijking vermoedt, kan de zwangere vroeg in de zwangerschap eventueel vervolgonderzoek laten uitvoeren. Ook heeft zij – vergeleken met het tweede trimester SEO – meer tijd om te bepalen wat ze met de uitslag doet. Bij het tweede trimester SEO zijn veel structu­ren (zoals het hart) verder ontwikkeld. Daardoor kan de echoscopist het kind meer in detail onderzoeken.

Zie ook de publiekspagina Vergelijking met andere onderzoeken.
 

Wetenschappelijke studie

Zwangeren die kiezen voor een eerste trimester SEO, kunnen deze echo laten uitvoeren als zij meedoen aan de landelijke, wetenschappelijke studie (de IMITAS studie). Daarvoor moet de zwangere toestemming geven middels het tekenen van een toestemmingsformulier.

Het doel van de wetenschappelijke studie is om meer inzicht te geven in de voor- en nadelen van het eerste trimester SEO. Daarbij wordt gekeken naar de uitkomsten van het eerste trimester SEO in Nederland en ervaringen van zwangeren en professionals. Want een vroege echo geeft de zwangere meer tijd voor vervolgonderzoek en om te bepalen wat ze met de uitslag doet. Maar aan de andere kant kan het eerste trimester SEO misschien ook zorgen voor extra onrust en onzekerheid.