De kwaliteitsstandaard en de kwaliteitsbeoordeling zijn de leidraad bij het uitvoeren van een eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek . Deze pagina bevat aanvullende informatie over algemene zaken die aandacht en uitleg vragen.
 

Controleer de aanvraag

Het is niet mogelijk een eerste trimester SEO uit te voeren zonder dat de zwangere toestemming heeft gegeven voor deelname aan de IMITAS studie én zonder dat de aanvraag in Peridos staat. Plan daarom pas een afspraak in als er gecontroleerd is of de aanvraag in Peridos aanwezig is. Is er geen aanvraag? Neem dan contact op met de counselingspraktijk.
 

Termijn

Het eerste trimester SEO kan worden uitgevoerd tussen 12+3 en 14+3 weken zwangerschap. Deze periode is relatief kort. Deze termijn is het beste compromis tussen de mogelijkheid om anatomische structuren bij de foetus in beeld te brengen en een ligging van de uterus die een goede visualisatie van de foetus mogelijk maakt. Als de zwangere (bijvoorbeeld vanwege vakantie) het onderzoek niet binnen de gestelde termijn kan laten uitvoeren, dan is het alleen bij hoge uitzondering en met onderbouwing mogelijk de echo maximaal twee dagen voor of na de genoemde termijn aan te bieden. Het is in dat geval wenselijker om eerder (12+1) dan later (14+5) te meten.
 

Color Doppler

Het gebruik van color Doppler is in de eerste weken van de zwangerschap af te raden. De energie die vrijkomt kan leiden tot een temperatuurstijging in de vruchtzak en de ontwikkeling van de foetus verstoren. Vanaf twaalf weken is de inhoud van de vruchtzak zo groot dat dit warmte-effect minder speelt. Terughoudendheid is echter op zijn plaats. Gebruik color Doppler alleen gedurende korte tijd voor visualisatie van de vulling van de ventrikels van het hart. Zorg ervoor dat de presets dusdanig staan ingesteld dat de mechanical index (MI) en thermal index (TI) niet overschreden worden.
 

Geen herhaling na onvoldoende beeldvorming

De beeldvorming bij het eerste trimester SEO kan soms onvoldoende zijn vanwege bijvoorbeeld een ongunstige foetale ligging of maternale obesitas. Zijn de structuren niet optimaal in beeld te brengen (abdominaal en/of vaginaal) en zijn er geen aanwijzingen voor afwijkingen? Dan vindt geen herhaling van het eerste trimester SEO plaats. De conclusie is dan ‘incompleet onderzoek’. De zwangere wordt erop gewezen dat ze een tweede trimester SEO kan laten uitvoeren. Stuur de zwangere bij twijfel wel door naar het Centrum voor Prenatale Diagnostiek.
 

Wat is de boodschap aan de zwangere bij onvoldoende beeldvorming?

Vertel de zwangere bij onvoldoende beeldvorming of bij het weigeren van een vaginale echo het volgende:

  • Niet alles is zichtbaar.
  • Waarom het niet zichtbaar is (bijvoorbeeld: foetus ligt ongunstig).
  • Welke organen of structuren zijn niet gezien.
  • Op dat moment zijn er geen aanwijzingen om een afwijking te vermoeden.
  • Rond de 20e week van de zwangerschap kan opnieuw worden gekeken (als de zwangere ervoor kiest deel te nemen aan het tweede trimester SEO).
     

Vaginale echo

De beeldvorming bij een vaginale echo is vaak beter dan die bij een abdominale echo in het eerste trimester: met name op detailniveau. Het advies is om niet terughoudend te zijn met het aanbieden van een vaginale echo. De echoscopist kan in de volgende gevallen een vaginale echo aanbieden: 

  • AIs volgens protocol gewerkt is en blijkt dat de beeldvorming abdominaal onvoldoende is.
  • Als iets niet in beeld is te brengen, zoals bij een ongunstige foetale ligging, maternale obesitas, een litteken of een buikwandcorrectie. 

Een zwangere mag de vaginale echo uiteraard weigeren. 

Als de zwangere een vaginale echo weigert, brengt de echoscopist haar op de hoogte van de gevolgen (zie alinea Wat is de boodschap aan de zwangere bij onvoldoende beeldvorming?). Laat de verloskundig zorgverlener van de zwangere weten dat geen vaginale echo is verricht omdat de zwangere dat niet wenste. Dit dient te worden vastgelegd in het echoverslag.
Het verrichten van een vaginale echo is een voorbehouden handeling in de zin van de Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG). Dit betekent dat deze handeling niet zonder meer door een echoscopist uitgevoerd mag worden. Wie een vaginale echo uitvoert in het kader van een eerste trimester SEO moet voldoen aan de Kwaliteitseisen verrichten vaginale echo’s bij een NT-meting en een SEO.

In eerste instantie wordt het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek abdominaal uitgevoerd. Mocht de echoscopist de te beoordelen structuren niet goed in beeld kunnen brengen, kan deze de zwangere voorstellen een vaginale echo te doen. Wees daar niet terughoudend in. Als de zwangere geen bezwaar heeft tegen een vaginale echo, kan de echoscopist deze uitvoeren. Neem daarbij wel de voorwaarden op grond van de Wet BIG in acht. De vaginale echo is namelijk een voorbehouden handeling.

Probeer het onderzoek in elk geval zo goed mogelijk abdominaal af te ronden, als de zwangere een vaginale echo weigert. Geef bij onvoldoende beeldvorming het volgende aan:

  • Dat niet alles zichtbaar was en waarom het niet zichtbaar was (bijvoorbeeld: de foetus ligt ongunstig).
  • Welke organen of structuren niet zijn gezien.
  • Dat er op dat moment geen aanwijzingen zijn om een afwijking te vermoeden.
  • Dat bij de 20 wekenecho opnieuw gekeken kan worden.

Geen foetale hartactie

Het kan voorkomen dat geen foetale hartactie aanwezig is bij het eerste trimester SEOstructureel echoscopisch onderzoek . Dan is sprake van een niet-vitale zwangerschap. Omdat deze echo vroeg in de zwangerschap wordt uitgevoerd, komt dit vaker voor bij het eerste trimester SEO dan bij het tweede trimester SEO. Vang in dat geval de zwangere op en zorg voor passende ondersteuning. Neem zo spoedig mogelijk contact op met haar verloskundig zorgverlener en verwijs zo snel mogelijk door voor verdere begeleiding en zorg.

In deze situatie is het ook van belang om de uitslag van de echo naar Peridos te sturen. Geef bij ‘foetale hartactie’ aan: nee. De overige velden zijn dan niet meer verplicht om in te vullen. Als deze uitslag van de echo in Peridos staat, wordt het gangbare financiële traject in gang gezet. De echo wordt gewoon uitbetaald.
 

Altijd het hele protocol uitvoeren

Zwangeren die besluiten een eerste trimester SEO te laten verrichten, kiezen daarmee voor de uitvoering van het hele onderzoeksprotocol zoals staat beschreven in de Kwaliteitsstandaard eerste trimester SEO. De echoscopist volgt het protocol en moet alle aandoeningen die worden vermoed, communiceren. De zwangere kan er niet voor kiezen bepaalde structuren niet te laten beoordelen.